Stolperstein

Vijftien Joodse inwoners van Hoorn hebben de Holocaust niet overleefd. Ter herinnering aan hen werd in 2012 in de stoep voor hun laatste huis, een Stolperstein, gelegd.

Dit zijn kleine gedenkstenen van messing. De gedenkstenen zijn een internationaal kunstproject van Gunter Demnig. Voor meer informatie daarover, klik hier: Stolpersteine.

Het was een geweldige memorabele dag. Ondanks de overvloedige regen, vooral tot een uur of 11. Ruim 30 belangstellenden waarvan een groot aantal de hele tocht heeft meegemaakt langs de 9 adressen. De 3 families Agsteribbe (Beatrixlaan), Vleeschdraager (Grote Noord) en Levenbach (Drieboomlaan) waren onder de indruk. Lieke, onze jeugdstadsdichteres, had een prachtig gedicht. Bij elke steen las zij daarvan een couplet.
Bij elke plek las vervolgens de familie Neter het kaddish of vertelden zij wat er van de familie bekend was.
Soms een foto (geplastificeerd) en overal een witte roos namens de gemeente Hoorn.
Burgemeester dhr. Van Veldhuizen, hield een prachtige toespraak.
Het bestuur kijkt terug op een historische, emotionele en geslaagde dag.

Foto’s van de dag en het krantenstuk uit het NHD kunt U ook onderaan de pagina vinden.

Tegels zijn geplaatst bij negen adressen

Bij negen adressen in Hoorn liggen nu Stolpersteinen.
Voor ieder slachtoffer een tegel.

– Drieboomlaan 19: Ernst Eduard Levenbach en Heinrich Max Spittel.
– Berkhouterweg 16: Max Löwinger.
– Italiaanse Zeedijk 46: David Polak en Vrouwtje Polak-Blindeman en Heyman David Polak.
– Grote Oost 77: Alexander Polak.
– Keern 81: Isaac Polak.
– Breed 10: David Gerrit Trompetter en Louisa Trompetter-Bremer.
– Beatrixlaan 3: Cato en Louis Agsteribbe-Soesan. Cato was hoogzwanger toen ze werd opgepakt. Ook haar baby werd door de nazi’s vermoord.
– Gedempte Turfhaven 7b: Frisia Nora Benina.
– Grote Noord 79 rood: Leonardus Herman Izak Vleeschdraager en zijn moeder Sara Vleeschdraager-Jacobs.

Het kan zijn dat er meer slachtoffers van de Holocaust in onze gemeente woonden. Want ook homoseksuelen, jehova’s en Roma zijn vervolgd door de nazi’s. Of ook onder die groepen mensen uit Hoorn zijn omgekomen weten we niet.
Misschien is ook de lijst van Joodse slachtoffers niet compleet. Mochten er namen bijkomen, dan zal geprobeerd worden ook voor hen een stolperstein te leggen.

afbeelding app struikelstenenEr bestaat een app genaamd “Struikelstenen gids”. Als u die downloadt, kunt u bij veel plaatsen de locaties zien waar deze stenen zich bevinden.

Struikelsteen wordt vervangen.

Op 18 juni 2012 plaatste Gunther Denmig 16 zgn. Stolpersteine in Hoorn, in opdracht van het Comité 40-45 Hoorn na een initiatief van 3 burgers.
Struikelstenen zijn steentjes van 10 bij 10 centimeter messing plaatjes waarin de naam en andere gegevens zijn geslagen van een joods oorlogsslachtoffer.
Het gaat om mensen die in de jaren 1940-1945 zijn weggevoerd en vermoord zijn in een vernietigingskamp.
De toenmalige burgemeester van Hoorn, Onno van Veldhuizen zei op die dag: “Struikelstenen zijn een teken van schaamte….maar ook een waarschuwing en een verplichting, ken het goede, vertel en bewaar het, geef het door en wees moedig wanneer gemarchandeer met mensenrechten de kop opsteekt.”

Alexander Polak was weduwnaar, zijn vrouw Dientje Sluijs was in 1935 al overleden.

Op 20 april 1942 werden een aantal van hen uit Hoorn met de trein weggevoerd, richting Westerbork om uiteindelijk in Sobibor of Auschwitz vermoord te worden.
Vorig jaar werd op 20 april een plaquette op het station van Hoorn onthuld waarop alle 16 namen vermeld staan.

Bij het struikelsteentje van Alexander Polak is indertijd een fout gemaakt. Zijn sterfplaats was niet Sobibor, maar Auschwitz.
Op donderdag 16 december 2021 werd het nieuwe struikelsteentje, onder toeziend oog van een aantal belangstellenden, vervangen door het verbeterde exemplaar.
Het steentje ligt op de Grote Oost, voor de deur bij nummer 75. In de oorlog had het huis nummer 77.

In 2012 was Lieke Koen kinderstadsdichter.
Zij dichtte toen bij het struikelsteentje van Alexander Polak:
“Sluit je ogen en luister naar de zenuwachtige voeten
De voeten van mensen die niet weten waar ze heen moeten.
Er is geen plek meer waar je veilig kan leven
en het is geen optie om de moed op te geven.”

Dankzij de Vereniging Oud Hoorn en het Comité 40-45 Hoorn werd het financieel mogelijk gemaakt om de nieuwe steen aan te schaffen.